فلز مس در واقع جزء اولین اکتشافات انسان به شمار میآید. این فلز در واقع پس از طلا، اولین فلزی است که توسط بشر یافت شد. بعد از اینکه بشر با کارایی این فلز بیشتر آشنا شد، از آن در زمینههای مختلف استفاده کرد که ظروف مسی یکی از آنها بود. کشور ایران از معدود کشورهایی بود که مسگری و ساخت ظرف مسی در آن رونق یافت.
فلز مس یکی از پرکاربردترین فلزات تاریخ به ویژه در آسیا، اروپا، بینالنهرین و مصر به شمار میآمد. اولین آثار مس و ظروف حاصل از آن در بینالنهرین و در منطقه سومریان کشف شد که نزدیک به ده هزار سال پیش، از مس برای ساختن ابزار و سلاحهایی مانند سرنیزه، تیر، سنجاق و تبر استفاده میشد. در مصر باستان نیز از مس برای ایجاد خطوط لوله انتقال آب و ایجاد سیستم فاضلاب استفاده میشد. بعدها مصریان از مس در هنر نیز استفاده کردند و به ساختن ظرفهای مسی، صنایع دستی و منبتکاری نیز استفاده کردند.
صنایع دستی مس در ایران نیز در دوره ساسانیان بسیار رایج بوده است و شهر زنجان نیز یکی از قدیمیترین سازندگان ظروف مس در شکلها و مدلهای مختلف به شمار میآید. بنابراین ظروف مسی تاریخچه دیرینهای دارد که بیشتر تمدنها به دلیل کاربردهای ظروف مس و مزایا و معایب آنها، از این ظروف استفادههای بسیاری میکردند.
مزایای ظروف مسی
اولین نکتهای که در بررسی ویژگیهای ظروف مسی به چشم آمد، شکلگیری راحت این ظروف، رسانایی و گرمایی آنها بود. فلز مس بعد از فلز نقره بالاترین رسانای الکتریکی و گرمایی را دارد و مواد غذایی درون این ظروف، با کیفیت بالاتری به صورت یکنواخت پخته خواهند شد. از آنجایی که مس یک فلز انعطاف پذیر است، شکلدهی به آن نیز راحت است. به همین دلیل، تولیدکنندههای ظرفهای مسی توانستند این ظروف را در شکلها و اندازههای مختلفی درآورند.
بنابراین شکل ظاهری ظرف مسی نیز منحصر به فرد و جذاب است. به علت جذابیت ظاهری بسیار بالا، این ظروف محبوبیت زیادی در بین مردم دارند. ظروف مسی و ظروف آشپزخانه معمولا با فلز جداگانهای پوشانده میشوند که با این روش، مس قادر با واکنش با غذا نخواهد بود و طعم و مزه غذا در ظروف مسی تغییر نخواهد کرد. ظرف مسی وزن بسیاری ندارد و میتوان گفت که سبک است. به همین دلیل جابهجا کردن این ظروف نیز راحت است.
ظروف مسی به ظروف ضد میکروب معروفاند. طیف گستردهای از میکروبها در تماس با سطحی از مس بیش از چند ساعت قادر به زنده ماندن نیستند. این امر موجب شده است که از مس اغلب در ساخت دستگیره و شیرآلات نیز استفاده شود. بنابراین ظرفهای مسی، کاملاً مناسب برای پختوپز به شمار میآیند و تعجبی ندارد که هزاران سال است از آن در آشپزخانه استفاده میشود.
معایب ظروف مسی
علاوه بر قابلیتها و مزایایی که در بالا بررسی شد، برخی نکات منفی آن را نیز بررسی خواهیم کرد. ظرفهای مسی به علت انعطافپذیری بسیاری که دارند به راحتی خراشیده میشوند. به همین علت در ساخت ظرف مسی از سایر فلزات به منظور استحکام بیشتر استفاده میشود. علاوه بر این، گرما میتواند رنگ و ظاهر ظرف را تغییر دهد و از آنجایی که وسایل آشپزخانه در معرض گرمای زیادی قرار میگیرند، نمیتوان از وقوع این امر جلوگیری کرد. بنابراین با تغییر رنگ و کدر شدن ظروف مسی خود مواجه خواهید شد که البته با نگهداری صحیح و پاکسازی اصولی، تا حدی میتوانید از این امر جلوگیری کنید.
مجموعه شیراز تفلون با همکاری تیم مجرب و حرفه ای خود و با استفاده از بهترین مواد و رعایت دقت و ظرافت، ظروف ارزشمند شما عزیزان را بازسازی می نماید.
طریقه نگهداری از ظروف مسی
ظروف مسی نه تنها به دلیل گران قیمت بودنشان احتیاج به نگهداری بهتر دارند، بلکه به دلیل حساسیت عنصر مس هم باید در نگهداری آنها دقت لازم را مبذول فرمایید. بنابراین پیشنهاداتی را بیان می کنیم که شامل موارد زیر است:
۱ــ در ظروف مسی نباید غذاهای اسیدی و ترش پخته شود زیرا لایه داخلی ظرف را از بین میبرند و باعث ورود بیش از اندازه مس به غذای شما میشود.
۲ـ توجه کنید که در هنگام استفاده یا شستشو لایه پوششی محافظ از بین نرود.
۳ـ در ظروفی که لایه پوششی آنها از بین رفته نباید پخت و پز کرد در این صورت دچار مسمومیت مس میشوید که علایم آن شامل: تهوع، استفراغ و اسهال است.همچنین مس اضافی در کبد ذخیره شده و باعث از کار افتادن کبد و در نهایت مرگ میشود. شیراز تفلون همواره آماده ی دریافت و بازسازی و پرداخت ظروف مسی آسیب دیده شماست.
۴ـ ظروف مسی را هرگز نباید در ماشین ظرفشویی قرار داد و باید آنها را بعد از شستن بلافاصله خشک کرد.
۵ـ جهت سرخ کردن از ظروف آهنی و مسی استفاده نکنید، چون روند خراب شدن روغن را سرعت می بخشد.
6- برای اینکه ظروف مسی آسیب نبیند هیچ گاه آن را به صورت خالی بر روی اجاق گاز قرار ندهید، ابتدا روغن و یا مایعات را درون آن بریزید و سپس بر روی اجاق گاز بگذارید.
7- ظروف مسی خود را به صورت منظم روکش کنید، یا به قول معروف سفید کنید.
8- مواد غذایی را درون ظروف مسی نگهداری نکنید و مواد غذایی اسیدی را در ظروفی که روکش ندارند قرار ندهید.
9- برای اینکه ظروف مسی در حین استفاده آسیب نبیند، بهتر است از ابزار چوبی یا پلاستیکی به جای ابزار فلزی استفاده کنید، جز در مواقعی که ظرف مسی شما دارای روکش استیل ضد زنگ باشد.
انسان ها حدود 9 هزار سال است که از مس استفاده می کنند. این ماده بادوام، بهداشتی و مقاوم در برابر خوردگی است. مهمترین ویژگی مس آن را به یک ماده پایه عالی برای قابلمه و تابه تبدیل می کند. این یک رسانای حرارتی عالی است. مس یک رسانای عالی و عامل انتقال حرارت است و آن را به گزینه ای عالی برای پخت و پز با حجم بالا تبدیل می کند. بسیاری از سرآشپزها از تابه های مسی برای طبخ غذاهایی که نیاز به کنترل حرارت بیشتری دارند استفاده می کنند. در تابه های مسی غذا نسبت به تابه های دیگر لذیذتر است، زیرا در تابه های مسی حرارت به طور یکنواخت پخش می شود و گرما را بیشتر از تابه های دیگر حفظ می کند و باعث سفت شدن غذا می شود. مس یکی از عناصر ضروری در روند خون سازی و کم خونی است و پختن غذا در ظروف مسی کم خونی شما را کاهش می دهد.
برای افزایش طول عمر ظروف مسی و جلوگیری از واکنش های ناخواسته بین عنصر مس و برخی از مواد غذایی سطح داخلی ظروف مسی با پوشش نازکی از قلع که سفید رنگ میباشد پوشانده میشود. هنگامی که این پوشش قلعی دچار آسیب یا خراشیدگی گردد، باید نسبت به ترمیم آن اقدام کرد که به این فرایند اصطلاحاً سفید کردن ظروف مسی میگویند.
سفید کردن ظروف مسی مربوط به سطح داخلی و پوشش قلعی آن میباشد که رنگ نقرهای دارد، درحالی که محلولهای جلا دهنده و براق کننده برای تغییر رنگ سطح خارجی استفاده میشوند. با اینکه مس برای بدن مفید است ولی مقادیر زیاد آن نیز مضر و سرطانزا است، از این رو سطح داخلی ظروف مسی به صورت کامل با لایهای از قلع پوشانده میشود تا مس دقیقا همان قدر که لازم است وارد غذا بشود. درصورت آسیب دیدن سطح داخلی و پدیدار شدن رنگ قرمز مس، مجددا آن را قلع اندود میکنند که به آن سفید کردن ظروف مسی گفته میشود.